Author Archives: Annika van Zonneveld

  • -

Naleving van de WOR zorgwekkend?

Category : Nieuws

Geen harde conclusie te trekken

Vrij onopvallend heeft de vorige minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Lodewijk Asscher) het rapport van het ‘Nalevingsonderzoek 2017’ in september vrijgegeven. In de loop van de maanden komt de publiciteit erover op gang. Het staat er niet zo goed voor met de naleving van de WOR en met de medezeggenschap, concludeerden journalisten, de FNV en de leden van de SER/CBM. Maar harde conclusies mag je niet trekken op grond van dit onderzoek en dit rapport, zo concludeert de SOMz. Door de opzet en uitvoering van het onderzoek en op grond wat daarvan in het rapport is opgenomen is een betrouwbare vergelijking met de resultaten van voorgaand onderzoek niet goed mogelijk. Al met al een ‘gemiste kans’ schrijft Jan Heijink in OR Magazine. Wat gaat de politiek doen met de resultaten en vooral: wordt vervolgonderzoek deugdelijker opgezet?

Naar we weten starten zowel de SER als het ministerie van SZW een project dat beoogt de naleving van de WOR te bevorderen. Volgens een resultaat van het Nalevingsonderzoek heeft slecht 67% van de ondernemingen, die een OR zouden moeten hebben, daadwerkelijk een wettig medezeggenschapsorgaan (OR). In 2011 was dat nog 71%. Hoe alarmerend dat is en ook of er veel aan te doen is, is nog maar de vraag. Doordat de methode van onderzoek in 2017 afwijkt van die in 2011, is het verschil niet zonder meer valide. Wel blijkt dat niet naleving van de verplichting in ongeveer dezelfde soort kleine ondernemingen plaatsvindt. Vooral in ondernemingen die iets meer dan 50 medewerkers hebben (de grens ondergrens van de instellingsverplichting). In grotere ondernemingen is de naleving aanzienlijk beter. In deze kleine ondernemingen is de behoefte aan een OR vaak niet aanwezig, zo zegt de directeur desgevraagd. Maar, is dat ook de mening van de werknemers?

Uit betrouwbare bron vernemen we dat nogal wat van die kleine werkgevers wel bezig zijn een OR in te stellen. Ook zou men in voorkomende gevallen recent boven de 50 medewerkers zijn uitgegroeid (einde van de recessie?). Hoe het ook zij, de SER/CBM en het ministerie van SZW gaan er verder aandacht aan besteden.

Het commentaar van de SOMz op de kwaliteit van het onderzoek is naar minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gestuurd en naar de vaste commissie SZW van de Tweede Kamer. Met name is de wens geuit dat men in de toekomst beter en informatiever onderzoek naar de ontwikkeling van de medezeggenschap laat doen. Reacties van beide adressanten zijn nog niet ontvangen.


  • -

PhD Defense Marcus Meyer

Category : Nieuws

Op maandag 9 april 2018 zal Marcus Meyer promoveren op zijn proefschrift getiteld: ‘The Position of Dutch Works Councils in Multinational Corporations’.

Voor het eerst sinds bijna 5 jaar zal er weer wetenschapper promoveren op onderzoek naar de medezeggenschap. Vaak wordt er getwijfeld aan de mogelijkheid van Nederlandse ondernemingsraden invloed te krijgen op de besluiten van internationale concerns. Heeft Marcus gevonden dat er wel degelijk invloed mogelijk is?

Het dissertatie onderzoek heeft onder begeleiding gestaan van prof. Ferdinand Grapperhaus (de huidig minister van Justitie) en prof. Saskia Klosse van de Universiteit Maastricht. Vanuit de SOMz hebben we een (kleine) bijdrage kunnen leveren aan het eerste deel van het onderzoek van Marcus Meyer.

Het onderzoek dat ten grondslag ligt aan de dissertatie bestaat uit twee delen. Eerst een empirisch onderzoek naar de ervaringen en opvattingen van OR-en en bestuurders van internationale concerns en vervolgens een vergelijkende juridische verkenning van de rechten en bevoegdheden van de medezeggenschap in internationaal perspectief.

In 2015 heeft Marcus al een inkijkje gegeven in wat het eerste deel van het onderzoek zoal opleverde. Hij schreef; “Voor een effectieve en efficiënte medezeggenschap staan naast het maken van afspraken over een zo vroeg mogelijke en omvattende informatieverschaffing van het management, goede procesafspraken met betrekking tot consultatie volgens artikel 25 WOR centraal. Op basis van de interviewresultaten wordt geconstateerd dat het overleg deels zeer verschillend in de betreffende concerns wordt ingevuld en een groot aantal best practices in de praktijk wordt toegepast.”

Ook zo benieuwd wat hij verder heeft ontdekt? De openbare verdediging van het proefschrift vindt plaats in de aula van de Universiteit Maastricht op maandag 9 april om 14.00 uur.


  • -

Europees project over collectieve conflicthantering 8 maart Zonheuvel Doorn

UPDATE: Dit congres is verplaatst naar 25 april.

Op 8 maart aanstaande organiseert dr. Katalien Bollen van de Universiteit Maastricht in samenwerking met de KU Leuven en SBIFormaat en met medewerking van de SOMz een landelijk congres over de vraag hoe partijen als OR, vakbonden en ondernemingsbestuur omgaan met collectieve conflicten en wat de rol daarbij is van derde partijen zoals mediators, juristen en de Bedrijfscommissies, die kunnen interveniëren. Deelname is open voor alle betrokken partijen en interveniërende derden.

Het congres is een onderdeel van het Europees project ’Third Party Interventions in Collective Conflicts in Organisations” dat gesubsidieerd wordt door de Europese Commissie en dat tot doel heeft constructief conflictmanagement in organisaties te bevorderen. In het kader van dit project worden zowel derde partijen als conflictpartijen bevraagd over de praktijk van het omgaan met conflicten en hun tevredenheid hiermee. Het congres op 8 maart maakt onderdeel uit van dit project. Aanmelden via: https://www.sbiformaat.nl/training/conflicten-organisaties-voorkomen-beter-dan-genezen.


  • -

Workshop van de SOMz over ‘Inclusie en uitsluiting, onderliggende (machts)processen in organisaties en de rol van de OR’ voorlopig in de ijskast

Op initiatief van SOMz heeft op 30 januari een eerste bijeenkomst plaatsgevonden in het gebouw van de SER waar een zestal wetenschappers, adviseurs en medewerkers van het secretariaat van de CBM zich gebogen hebben over de vraag hoe de komende tijd door elk van beide organisaties op een nuttige manier aandacht aan deze thematiek kan worden geschonken. Dit heeft geleid tot een idee over een werkverdeling, hierbij ziet de SOMz ervan af een eigen workshop te organiseren.

Diversiteit en inclusie/ uitsluiting is een thematiek die momenteel breed aandacht krijgt. De CBM heeft het thema ‘diversiteit’ tot een van de prioriteiten voor 2018 verkozen. Ook in kringen van de SOMz is er gevraagd om aandacht voor het thema. Op uitnodiging van de SOMz hebben een zestal personen (wetenschappers, adviseurs en beleidsmedewerkers) van gedachten gewisseld over de vraag hoe het thema te benaderen en welke doelgroepen we moeten onderscheiden. Op voorhand wordt geen enkele categorie, die te maken heeft met uitsluitingsprocessen, buiten beschouwing gelaten. Ook de vraag naar een mogelijke werkverdeling was aan de orde. Vanuit de SOMz is aangeboden uit te zoeken waar en wat ‘de wetenschap’ aan kennis en know how op dit thema heeft te bieden of waar juist blanco vlekken zijn. De SOMz spreekt de hoop uit dat vanuit de SER zal worden gezocht naar wegen om aan de resultaten bekendheid te geven (bijvoorbeeld door publicatie, workshops of inleidingen). Dit betekent dat de SOMz afziet van het voornemen op korte termijn een zelf workshop te organiseren. Besloten is het beraad voort te zetten.


  • -

Meeting van onderzoekers op 19 september 2018 ‘s middags

Noteer de datum alvast!

De meeting is een netwerkbijeenkomst voor onderzoekers op gebied van medezeggenschap en medewerkersparticipatie uit de diversiteit van disciplines en instituten. De bijeenkomst is bedoeld om kennis te nemen van elkaars werk en ideeën. De deelnemers variëren van masterstudenten tot emeritus hoogleraren en alles wat zich daartussen bevindt. Het gaat om een vrije gedachtewisseling zonder publiciteit naar buiten. In besloten kring en op informele wijze maakt ieder zijn of haar onderzoek of interesse kenbaar. Daarnaast besteden we aandacht aan een speciaal thema. Het thema voor 2018 staat nog open voor suggesties. De locatie is bekend: in de gebouwen van de Utrecht School of Economics (USE).


  • -

Commentaar op het rapport Naleving WOR 2017

Tekst Jan Heijink

Een gemiste kans

Het is goed dat er na zes jaar weer een representatief onderzoek naar de naleving van de WOR is uitgevoerd in opdracht van de minister van Sociale Zaken. Maar er zijn ook gemiste kansen.

In het rapport worden de resultaten op overzichtelijke wijze gepresenteerd. Ze geven naast positieve punten ook minder rooskleurige cijfers over de naleving van de WOR[1]. Het lijkt erop dat minder werkgevers de wet naleven. Het onderzoek kent evenwel zwakke plekken en er is geen goede basis voor vergelijking van de uitkomsten met voorgaande nalevingsonderzoeken.

Kamer-vragen niet beantwoord

Het is jammer dat vragen van de Tweede Kamer onvoldoende worden beantwoord. Die vroeg om een onderzoek waarin ook de mening van de werknemers wordt gevraagd naast die van de werkgevers. De mening van ondernemingsraadleden en hun achterban is niet gevraagd, maar in een apart onderzoek is wel de mening gevraagd van willekeurig gekozen werknemers. Ook vroeg de Kamer te peilen hoe goed die medezeggenschap in de ogen van beide partijen functioneert. De kwaliteit van de medezeggenschap komt nauwelijks aan bod. Als de meningen van werkgever en werknemers in dezelfde ondernemingen waren gepeild, was er door directe koppeling veel meer inzicht in de kwaliteit van de naleving ontstaan, dan nu het geval is.

Enkele andere tekortkomingen

Het Nalevingsonderzoek onder werkgevers is een herhaling van eerdere nalevingsonderzoeken. Om ontwikkelingen over de jaren te kunnen monitoren, moet je steeds dezelfde vragen op eenzelfde manier stellen. Dat is niet gebeurd: een internetenquête (zoals nu) roept andere reacties op dan telefonische interviews in de vroegere nalevingsonderzoeken. Overigens is ook nu een deel van de interviews telefonische gehouden. Maar die uitkomsten zijn niet vergeleken met de uitkomsten van de telefonische interviews uit de eerdere nalevingsonderzoeken.

Leden van de or en de werknemers uit hun achterbannen zijn niet in het onderzoek betrokken. Er is een steekproef van werknemers getrokken uit een heel ander bestand. Vaak staan die werknemers te veraf van het vertegenwoordigend overleg om het functioneren te kunnen beoordelen, vooral in de wat grotere bedrijven. Veel antwoorden luiden dan ook: “weet niet”. Ook de onderzoekers zelf betreuren dit. Echt fout is, dat de antwoorden van de werknemers zijn ‘gewogen’, waardoor de mening van werknemers in kleine bedrijven meer telt dan die in grote bedrijven. Dat levert een vertekening op van de naleving. Want kleine bedrijven hebben minder vaak een or dan de grote bedrijven. Gevolg: deze werknemers stellen dat er minder vaak een or is dan de werkgevers. Dat klopt dus niet, maar is het gevolg van de onterechte weging die is toegepast.

Geen harde conclusies mogelijk

De tekortkomingen maken dat men uiterst voorzichtig moet zijn bij vergelijkingen met voorgaande edities. Conclusies dat het met de medezeggenschap de verkeerde kant op gaat, zijn op basis van dit onderzoek niet echt hard te maken. Minder representatief onderzoek elders wees in die richting. Dat werkgevers tevreden zijn met de representativiteit van de or en dat ook het aantal vacatures lijkt mee te vallen, is positief. Maar een conclusie dat het wel goed gaat met medezeggenschap kan (ook) niet worden getrokken. Al met al een gemiste kans, want nu weten we onvoldoende zeker welke kant het op gaat.

Aandacht voor de medezeggenschap met behulp van onderzoek is en blijft van belang. De minister van Sociale Zaken draagt daar een speciale verantwoordelijkheid voor. We pleiten er sterk voor dat hij in de toekomst opdracht geeft voor vollediger onderzoek dan nu is verricht.

[1] Zie hiervoor het artikel “WOR-meubilair afstoffen”

Download dit artikel zoals gepubliceerd in OR Magazine


  • -

Jaarcongres SOMz op 8 januari sneed interessante problematiek van nieuwe technologie en de rol van de medewerkers aan.

In het statige Academiegebouw aan het Domplein in Utrecht en dit keer gewijd aan een concreet thema: robotisering en (r)evolutie van de arbeid: wat doen medezeggenschap en wetenschap ermee? Onder voorzitterschap van Simone van Houten deed professor Jan Kees Looise de aftrap met een toelichting op de keuze van SOMz = een brug slaan tussen wetenschap en medezeggenschap. Professor Ben Dankbaar, professor Frank Pot (vervanging last minute) ”Laat de robots maar komen” en dr. Jan Popma, beleidsmedewerker FNV, gaven vanuit diverse invalshoeken een doordachte inkijk in de geschiedenis en de actualiteit van dit thema. In een combinatie met voor medewerkers gewenst en ongewenste effecten. Laat de OR vanaf de ontwikkelfase meedenken is het betoog, ook ondersteund door de verrassend concrete voorbeeld van Ruud van der Wel, internationaal HRM manager van Maersk. Misschien bleef er wat weinig ruimte voor de zaaldiscussie, maar ook daarin getuigenissen van hoe het ook kan en wel of juist niet moet…

Het uitvoerig verslag leest u hier.

Ben Dankbaar legt uit… (foto D. Zuidema)

Ben Dankbaar legt uit… (foto D. Zuidema)

Danella Zuidema


  • -

Jaarcongres 2018

Category : Nieuws

Het jaarcongres 2018 heeft inmiddels plaatsgevonden op 8 januari in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht.

De Stichting Onderzoek Medezeggenschap (SOMz), heeft als doel goed onderzoek te stimuleren ten behoeve van de medezeggenschap. Ook wil de SOMz bevorderen dat de resultaten van wetenschappelijk onderzoek vertaald worden naar en betekenis krijgen voor de praktijk van medezeggenschap in ondernemingen en instellingen. Vooral met het oog op dit laatste organiseert de SOMz jaarlijks een congres voor ieder die betrokken is bij de medezeggenschap in Nederland. Dit jaar is gekozen voor thema Wetenschap, medezeggenschap en robotisering. Met dit congres hebben we specifiek voor ogen ontwikkelingen in de arbeid zoals die vanuit wetenschap en beleid verwacht worden inzichtelijk te maken voor de praktijk van de medezeggenschap. We willen dit bereiken door OR-bestuurders en de intermediairs voor de medezeggenschap, te weten OR-opleiders, adviseurs en juristen, in contact en in dialoog te brengen met wetenschappelijke onderzoekers.

Een korte impressie van het congres vindt u hier.
Lees hier het uitgebreide verslag van het jaarcongres 2018.


  • -

Aankondiging project “Inclusie, uitsluiting, machtsprocessen en de rol van de medezeggenschap”

Participatie aan de besluitvorming in de onderneming en de rol die onderscheiden groepen werknemers daarbij (kunnen) vervullen, staat sterk in de belangstelling. Denk aan discussies over gender, over het (gebrek aan) inclusie van de ‘flexibele schil‘ en de participatie van Nederlanders met een dubbel paspoort. Wat is de rol van de medezeggenschap en met name de ondernemingsraad? Er is inmiddels een werkgroep vanuit de SOMz gevormd, die het thema verder gaat inventariseren. In een weerszijden afbakenend beraad met het secretariaat van de SER/CBM is besloten dat de SOMz voorlopig niet zelf een workshop gaat organiseren, maar dat dit meer op de weg van de CBM ligt. De SOMz legt zich nu toe op inventarisatie van wat de wetenschap op dit terrein heeft opgeleverd en wat de praktijk hiervan kan leren. Nadere info: jan.heijink@somz.nl.

.


  • -

Inschrijven jaarcongres 2018

Category : Nieuws

We nodigen u hierbij graag uit voor het jaarcongres van de SOMz op 8 januari 2018.

De Stichting Onderzoek Medezeggenschap (SOMz), heeft als doel goed onderzoek te stimuleren ten behoeve van de medezeggenschap. Ook wil de SOMz bevorderen dat de resultaten van wetenschappelijk onderzoek vertaald worden naar en betekenis krijgen voor de praktijk van medezeggenschap in ondernemingen en instellingen. Vooral met het oog op dit laatste organiseert de SOMz jaarlijks een congres voor ieder die betrokken is bij de medezeggenschap in Nederland. Dit jaar is gekozen voor thema Wetenschap, medezeggenschap en robotisering. Met dit congres hebben we specifiek voor ogen ontwikkelingen in de arbeid zoals die vanuit wetenschap en beleid verwacht worden inzichtelijk te maken voor de praktijk van de medezeggenschap. We willen dit bereiken door OR-bestuurders en de intermediairs voor de medezeggenschap, te weten OR-opleiders, adviseurs en juristen, in contact en in dialoog te brengen met wetenschappelijke onderzoekers.

Lees de hele uitnodiging hier: uitnodiging jaarcongres 2018
Door dit formulier jaarcongres 2018 ingevuld in te sturen, schrijft u zich in als deelnemer aan het jaarcongres.


Agenda

2019

7 januari
Jaarcongres 'Medezeggenschap en Democratie' van 13.15 - 18.00 uur. Locatie: Academiegebouw Universiteit Utrecht. Lees meer

8 mei
Jaarlijkse onderzoekersmeeting van 13.15 tot 17.30 uur. Locatie: Spinoza Hall (zaal 007), Kriekenpitplein 21, Utrecht. Lees meer

2018

6 november 2018
'Grensoverschrijdende Medezeggenschap' - Lezing door Marcus Meyer over informatieverschaffing en beïnvloeding. En waarom ondernemingsraden van andere bedrijven hier ook hun voordeel mee kunnen doen. Lees meer

25 april 2018 Werkconferentie collectieve conflicthantering binnen organisaties. Deze conferentie vindt plaats in kader van het Europese EIRE-project en wordt georganiseerd door de Universiteit Maastricht in samenwerking met de KU Leuven en SBIFormaat. De locatie is conferentieoord Zonheuvel in Doorn. De SOMz heeft medewerking verleend. Lees meer

voorjaar 2018
Workshop "Inclusie, uitsluiting, machtsprocessen en de rol van de medezeggenschap”. Na afstemmend beraad met het secretariaat van de SER/CBM heeft de SOMz besloten voorshands zelf geen workshop te organiseren, maar eerst te inventariseren wat de wetenschap heeft opgeleverd over deze thematiek. Lees verder in onze Nieuwsbrief nr.12

8 januari 2018
Jaarcongres 2018 - "Robotisering en (r)evolutie van de arbeid: wat doen wetenschap en medezeggenschap ermee? Het congres heeft inmiddels plaatsgevonden. Lees hier het volledige verslag